We hebben een prachtig vak! We zijn er voor een ander die in nood verkeert en we helpen die ander verder. Er is geen twijfel over mogelijk: we zijn van waarde!
Tegelijkertijd vraagt dit vak veel van ons: Het hanteren van (soms heftige) emoties, het aanhoren van (soms heftige) intieme verhalen en het verdragen van de soms lange duur tot herstel is niet altijd makkelijk. Zeker niet als we kijken naar de soms verre van optimale randvoorwaarden: hoge productienormen, aanvullende administratieve lasten, appellerende wachtlijsten en kritische media die niet altijd positief over ons vakgebied spreken.
Niet verwonderlijk dat emotionele uitputting en burnout op de loer liggen. Een aantal cijfers op een rij:
– 1 op de 4 zorgprofessionals ervaart zelf mentale klachten
– 1 op de 4 jonge psychologen krijgt zelf psychologische behandeling
– 50% van de psychiaters voelt zich emotioneel uitgeput
Belang van zelfzorg
Eerder deed ik onderzoek naar de vraag hoe behandelaren met enthousiasme en bevlogenheid in hun werk blijven staan. Een mooie samenvatting vind je in dit artikel.
Zoals je in het stuk kunt lezen, werd gezonde zelfzorg door veel respondenten als essentieel gezien. Ook onder cognitief-gedragstherapeuten is er in toenemende mate aandacht voor het onderwerp zelfzorg. Er zijn vanuit de Vereniging voor Cognitieve Gedragstherapie diverse workshops georganiseerd om zelfzorg te bevorderen. Een van die workshops (met alle bijbehorende informatie) kun je hier terugkijken (en lezen).
Maar hoe dan?
Nu zul je denken โOkรฉ, leuk dat belang voor gezonde zelfzorg. Maar hoe pak ik dat aan?โ Want dit is vaak makkelijker gezegd dan gedaan.
In de rest van dit stuk ga ik je toelichten hoe je hier de eerste stappen in kunt zetten. Waarbij de stap van “bewustwording” een belangrijke is.
Er zijn verschillende boeken geschreven over de vraag hoe je als therapeut je gezonde zelfzorg bevordert. Voorbeelden van die boeken zijn Leaving it at The Officeย en The Resilience Plan, waar ik eerder voor de VGCT een boekrecensie over schreef.
ย 
Deze beide boeken benadrukken het belang van bewustwording. Wees jezelf bewust van de risicofactoren van ons vak en geef jezelf daar erkenning voor. Erken dat je in een situatie zit waarin emotionele uitputting op de loer ligt.
Zelfzorg – Bewustwording
Turner ea publiceerden een uitgebreide reviewstudie naar zelfzorg onder counseling professionals. Een uitgebreide beschrijving van dit onderzoek (en het artikel zelf) vind je hier. In hun onderzoek identificeerden zij verschillende domeinen van zelfzorg. Te weten:
- ๐๐ผ๐ด๐ป๐ถ๐๐ถ๐ฒ๐ณ: zelfreflectie, grenzen stellen, persoonlijke therapie, creatieve uitlaatkleppen.
- ๐๐บ๐ผ๐๐ถ๐ผ๐ป๐ฒ๐ฒ๐น: zelfcompassie, steun van familie/vrienden/collegaโs.
- ๐๐๐๐ถ๐ฒ๐ธ: beweging, voeding, voldoende rust, pauzes tijdens werk.
- ๐ฆ๐ฝ๐ถ๐ฟ๐ถ๐๐๐ฒ๐ฒ๐น: religie, zingeving, community-activiteiten.
- ๐ข๐ฟ๐ด๐ฎ๐ป๐ถ๐๐ฎ๐๐ผ๐ฟ๐ถ๐๐ฐ๐ต: goede supervisie, open communicatie over stress, gezonde teamcultuur, redelijke caseloads.
Op basis van deze domeinen, en op basis van de reacties uit ons onderzoek naar Bevlogen Behandelaren, hebben we een โBewustwordingsvragenlijstโ ontwikkeld. Deze vragenlijst zal je helpen jezelf bewust te blijven van de risicofactoren binnen en buiten ons vak. En zal je verschillende aanknooppunten geven waarop jij mogelijk je zelfzorg kunt bevorderen.
Risico- en beschermende factoren
In de vragenlijst zijn zowel risicofactoren binnen jezelf als binnen de organisatie waar je werkt opgenomen. Ook zijn er beschermende factoren opgenomen, zowel binnen je organisatie als op het gebied van zelfzorg.
Vul de vragenlijst rustig voor jezelf in. Hiermee word je weer wat meer bewust van zowel de risicofactoren (binnen en buiten jezelf). En vind je mogelijk aanknooppunten van hoe je jouw zelfzorg kan bevorderen.
Meer aandacht voor Zelfzorg?
Wil je meer aandacht aan zelfzorg besteden? Dan zijn bovengenoemde boeken van harte aan te raden. Daarnaast post ik regelmatig nieuwe artikelen en inzichten over dit onderwerp. Tot slot besteden we in onze Basiscursus Cognitieve Gedragstherapie (Basiscursus CGT) doorlopend aandacht aan gezonde zelfzorg en loopt het bevorderen van gezonde zelfzorg als rode draad door de cursus.
